w 2025 r. obchodzimy w Polsce 20-lecie obowiązywania ustawy z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych i o języku regionalnym. 

Realizacja tej ustawy ma kluczowe znaczenie dla kulturowo-etnicznej różnorodności polskiego społeczeństwa, a szczególnie dla naszego regionu. 

Dlatego podjęliśmy się organizacji międzynarodowej konferencji naukowej, podsumowującej 20 lat obowiązywania ustawy o mniejszościach, ale i wyznaczającej perspektywy dalszego wcielania w życie prawa na rzecz wspierania różnorodności narodowościowej, etnicznej i kulturowej w naszym kraju. 

Przedsięwzięcie to organizuje zespół instytucji i organizacji pozarządowych: Uniwersytet Opolski, Samorząd Województwa Opolskiego, Wojewoda Opolski, Instytut Śląski, Dom Współpracy Polsko-Niemieckiej i Centrum Badań Mniejszości Niemieckiej. Do współpracy zaprosiliśmy także Europejskie Centrum Badań nad Mniejszościami z Flensburga. 

Konferencji nadaliśmy tytuł „Kongres o Mniejszościach”, mając na uwadze potrzebę organizacji spotkania badaczy, ekspertów i praktyków zajmujących się problematyką mniejszości narodowych i etnicznych oraz przedstawicieli tych społeczności. Kongres odbędzie się w dniach 23-24 września 2025 r. w Opolu. Informacje o Kongresie znajdziecie Państwo poniżej:

Czwarty i ostatni (w tym roku) „Złoty wykład CBMN” wygłosiła prof. Adriana Dawid z Uniwersytetu Opolskiego w miejscu szczególnie nam bliskim – w Centrum Dokumentacyjno-Wystawienniczym Niemców w Polsce. Jego tytuł brzmiał „Pamięć o mniejszości. Niemcy na Górnym Śląsku”, a jednym z tematów – Rocznik naszego Centrum. Konieczność donoszenia i dostawiania krzeseł to potwierdzenie, że projekt dobrze wpisuje się w oczekiwania odbiorców. Jego realizacja możliwa była dzięki dotacji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.

Znakomici paneliści, licznie zgromadzona publiczność, interesujące wypowiedzi i nowe impulsy. Naszą piątkową debatę zatytułowaną „Mniejszości – demokracja – państwo” z pewnością podsumować możemy jako jedno z najważniejszych wydarzeń bieżącego roku w życiu Centrum. Dziękujemy wszystkim uczestnikom i partnerom, zachęcamy do dalszego śledzenia działalności CBMN. Dyskusja została zorganizowana w ramach zadania „Historia i dziedzictwo mniejszości niemieckiej – działalność badawcza” realizowanego dzięki dotacji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.

Debata jest także dostępna do obejrzenia w serwisie YouTube:
https://youtu.be/ja3MELSc1uU?si=z-N4SnqRWyhluVP7

Drugim punktem na trasie naszej trasy promocyjnej był Czempiń. W pięknie zrewitalizowanym obiekcie dawnej tlenowni profesor Olgierd Kiec w swojej prezentacji skupił się na wielkopolskich wątkach publikacji „Dziedzictwo niemieckiego protestantyzmu w Polsce po 1945 roku. Polityka – własność – pamięć i tożsamość”. Dziękujemy za ciepłe przyjęcie!

W czwartkowe popołudnie CBMN dotarło do Konina. Prof. Olgierd Kiec z Uniwersytetu Zielonogórskiego, przedstawił niezrażonym gwałtowną burzą słuchaczom naszą publikację poświęconą dziedzictwu niemieckiego protestantyzmu w Polsce (Dziedzictwo niemieckiego protestantyzmu w Polsce po 1945 roku. Polityka – własność – pamięć i tożsamość). Jest ono coraz częściej zauważane i doceniane także we wschodniej Wielkopolsce. Dziękujemy za gościnę i zapraszamy na dzisiejsze spotkanie w Czempiniu.

Wydarzenie, zorganizowane zostało wspólnie z Miejską Biblioteką Publiczną im. Zofii Urbanowskiej w Koninie. Podczas spotkania można było także nabyć egzemplarze ww. książki.

Drugie spotkanie autorskie poświęcone publikacji „Śląsk Opolski i jego tożsamość” również zakończyło się pełnym sukcesem! Zorganizowaliśmy je w miniony piątek w Galerii Sztuki w Leśnicy. W rozmowie z autorką książki dr Moniką Czok pojawiły się kwestie tożsamości, terminologii, prezentacji historii w mediach publicznych. Moderatorem wydarzenia był dr Michał Matheja.

Chcielibyśmy podziękować wszystkim uczestnikom w Opolu i Leśnicy, w tym byłym posłom na Sejm Henrykowi Krollowi i Helmutowi Paisdziorowi, współorganizatorom Centrum Dokumentacyjno-Wystawiennicze Niemców/Ausstellungszentrum der DMi i Leśnicki Ośrodek Kultury i Rekreacji w Leśnicy, a przede wszystkim autorce, która podjęła tak ekscytujący, ale i trudny temat w swojej rozprawie doktorskiej.

Cieszymy się, że mogliśmy w ten sposób przekazać wiedzę i zaprezentować problemy związane z podjętym w publikacji tematem szerokiemu gronu odbiorców.Spotkania autorskie zostały przeprowadzony w ramach projektu „Historia i dziedzictwo mniejszości niemieckiej – działalność badawcza” realizowanego dzięki dotacji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.

W dniach 11-12 kwietnia 2024 roku, na Uniwersytecie Opolskim, odbyły się 11. Międzynarodowe Warsztaty Germanistyczne, które w tym roku poświęcone były tematowi: „Perspektywy językowe, literackie i międzykulturowe: Język niemiecki w kontekstach międzykulturowych i wielojęzycznych regionach Europy Środkowej”. Wśród prelegentów znalazł się również kierownik działu badawczego Centrum Badań Mniejszości Niemieckiej – dr Marek Mazurkiewicz, który nie tylko przedstawił historię powstania oraz zakres działalności naszego Centrum, lecz także przybliżył audytorium katalog realizowanych w ostatnim czasie projektów oraz wydanych publikacji. Szczególne zainteresowanie wzbudziła prezentacja książki „Rola mniejszości niemieckiej w procesie tranzycji i transformacji ustrojowej społeczeństwa polskiego”, której spotkanie promocyjne odbędzie się już w przyszłym tygodniu.Więcej informacji na temat spotkania znajdziecie Państwo: https://www.facebook.com/events/810563837769565?ref=newsfeed

Książka zawiera artykuły uczestników międzynarodowej konferencji naukowej zorganizowanej w 2021 r. w Krzyżowej w nawiązaniu do 30. rocznicy podpisania polsko-niemieckiego „Traktatu o dobrym sąsiedztwie i przyjaznej współpracy”.

Artykuły przedstawiają rzadki w literaturze naukowej przypadek spojrzenia na badaną problematykę zarówno z perspektywy lokalnej i regionalnej, jak i ogólnoeuropejskiej. O sytuacji mniejszości niemieckiej pisze dr Monika Czok z Uniwersytetu Opolskiego.

Pierwsze wydanie publikacji można nabyć w języku polskim pt. „Mniejszościowe impresje”, natomiast realizacja projektu z dotacji Samorządu Województwa Opolskiego umożliwiła w tym roku wydanie książki w języku niemieckim.

Mamy nadzieję, że dwa wydania językowe na temat praw i sytuacji mniejszości narodowych i etnicznych umożliwią dotarcie do wielu środowisk.

Zapraszamy do kontaktu: biuro@fzentrum.pl!

Budziszyn, Sønderborg, Chociebuż, Opole  ̶  te i wiele innych europejskich miejscowości łączy obecność mniejszości narodowych i etnicznych oraz instytucji mieszczących archiwa, placówki kultury czy muzea im poświęcone.

W dniach 19-21 października 2023 naukowcy, eksperci muzealni i badacze spotkają się w Opolu, by dyskutować o tym, jak mniejszości: Łemkowie, Serbołużyczanie, Fryzyjczycy czy Niemcy karpaccy prezentują na wystawach muzealnych swoją historię, dziedzictwo kulturowe i językowe.  

Wydarzenie organizują: Centrum Badań Mniejszości Niemieckiej (CBMN), Wojewódzka Biblioteka Publiczna im. E. Smołki w Opolu / Centrum Dokumentacyjno-Wystawiennicze Niemców w Polsce, Instytut Serbołużycki oraz Muzeum Serbołużyckie w Budziszynie.
Międzynarodowa konferencja odbędzie się pod hasłem: (Auto)prezentacje. Kultura i pamięć mniejszości w projektach wystawienniczych.

Poruszane zagadnienia zebrane będą w trzy bloki tematyczne. W formie wykładów i dyskusji przybliżone zostaną słuchaczom zagadnienia dotyczące nie tylko niemieckiej, ale i innych żyjących w Europie mniejszości narodowych i etnicznych. Konferencja ma na celu pogłębienie naukowej i publicznej dyskusji o mniejszościach; samo wydarzenie skierowane jest zarówno do osób zajmujących się wskazaną tematyką jak i do wszystkich zainteresowanych.

Konferencja odbędzie się w dniach 19-21 października 2023 w Sali Orła Białego Urzędu Marszałkowskiego Województwa Opolskiego (ul. Piastowska 14 w Opolu).
Udział w wydarzeniu jest bezpłatny.
Wystąpienia tłumaczone będą symultanicznie na język polski / niemiecki.

Zainteresowani proszeni są o wcześniejsze zgłoszenia drogą mailową na adres: cdwbp@cdwbp.opole.pl lub telefonicznie: +48 77 407 50 12. 

Zapraszamy do zapoznania się z programem konferencji (możliwy do pobrania również plik pdf):

19 października 2023 (czwartek)

10:00 Otwarcie konferencji i powitania

11:00 Blok tematyczny 1. (Auto)prezentacja i (auto)refleksja

• dr Christoph Schmidt: Wiedza, narracja i oczekiwania. O zagadnieniu autoprezentacji na przykładzie wystawy „Nordfriisk Futuur” w Muzeum Północnych Fryzyjczyków w Bredstedt
• dr Robert Lorenz: Refleksje nad przygotowaniami wystawy „Mniejszość – co to znaczy?”
• Christina Boguszowa: Muzeum Serbołużyckie w Budziszynie. Pomost między generacjami i kulturami. Refleksje nad utworzeniem instytucji na przykładzie wybranych projektów wystaw i kooperacji
• Joanna Hołda: Sektor Kolonistów Józefińskich w Sądeckim Parku Etnograficznym w Nowym Sączu jako opowieść o przeszłości

Moderacja: prof. dr hab. Jarosław Syrnyk

15:00 Dyskusja panelowa o roli archiwów i muzeów w ochronie dziedzictwa kulturowego mniejszości

• Ewa Czeczor, kierownik archiwum Centrum Badań Mniejszości Niemieckiej
• Rastislav Fiľo, dyrektor Muzeum Niemców Karpackich w Bratysławie
• Nina Jebsen, kierownik archiwum Niemieckiego Muzeum w Szlezwiku Północnym
• Jędrzej Soliński, wolontariusz naukowy w Muzeum Serbołużyckim w Budziszynie

Moderacja: dr Christoph Schmidt

20 października 2023 (piątek)

10:00 Blok tematyczny 2. Tożsamość i jej ochrona

• dr Ondrej Pöss, Rastislav Fiľo: Muzealna dokumentacja Niemców karpackich w przeszłości i teraźniejszości
• Magdalena Sudoł: Kaszubi – przedmiot i podmiot muzealnych narracji
• Winfried Ziegler: Wystawa objazdowa „Mniejszość niemiecka w Rumunii – historia i teraźniejszość w zjednoczonej Europie”
• Bohdan Gocz: Przedstawienie Muzeum Kultury Łemkowskiej w Zyndranowej

Moderacja: dr hab. Adriana Dawid, prof. UO

21 października 2023 (sobota)

10:00 Blok tematyczny 3. Historia, teraźniejszość i przyszłość

• Bernard Gaida: Uwagi do wystawy objazdowej „W dwóch światach – mniejszości niemieckie opowiadają o sobie”
• Hauke Grella: Historia Niemców w Danii w Muzeum Szlezwiku Północnego
• dr Stefan Planker: Historia Ladynów i Niemców Sudeckich w prezentacjach muzealnych
• Weronika Wiese: Od „Niemców uznanych” i „autochtonów” do uznanej mniejszości narodowej

Moderacja: dr Robert Lorenz

12:15 Dyskusja końcowa

Projekt wspierany przez Polsko-Niemiecką Fundację na rzecz Nauki. Wydarzenie współfinansowane przez Instytut Stosunków Kulturalnych z Zagranicą z budżetu Urzędu Spraw Zagranicznych Republiki Federalnej Niemiec za pośrednictwem Związku Niemieckich Stowarzyszeń Społeczno-Kulturalnych w Polsce. Patronatem honorowym wydarzenie objęli: Ambasada Republiki Federalnej Niemiec w Polsce, Marszałek Województwa Opolskiego Andrzej Buła, Federalistyczna Unia Europejskich Grup Narodowościowych (FUEN) oraz Grupa Robocza Mniejszości Niemieckich (AGDM).