w 2025 r. obchodzimy w Polsce 20-lecie obowiązywania ustawy z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych i o języku regionalnym. 

Realizacja tej ustawy ma kluczowe znaczenie dla kulturowo-etnicznej różnorodności polskiego społeczeństwa, a szczególnie dla naszego regionu. 

Dlatego podjęliśmy się organizacji międzynarodowej konferencji naukowej, podsumowującej 20 lat obowiązywania ustawy o mniejszościach, ale i wyznaczającej perspektywy dalszego wcielania w życie prawa na rzecz wspierania różnorodności narodowościowej, etnicznej i kulturowej w naszym kraju. 

Przedsięwzięcie to organizuje zespół instytucji i organizacji pozarządowych: Uniwersytet Opolski, Samorząd Województwa Opolskiego, Wojewoda Opolski, Instytut Śląski, Dom Współpracy Polsko-Niemieckiej i Centrum Badań Mniejszości Niemieckiej. Do współpracy zaprosiliśmy także Europejskie Centrum Badań nad Mniejszościami z Flensburga. 

Konferencji nadaliśmy tytuł „Kongres o Mniejszościach”, mając na uwadze potrzebę organizacji spotkania badaczy, ekspertów i praktyków zajmujących się problematyką mniejszości narodowych i etnicznych oraz przedstawicieli tych społeczności. Kongres odbędzie się w dniach 23-24 września 2025 r. w Opolu. Informacje o Kongresie znajdziecie Państwo poniżej:

Miłej lektury!

Projekt został zrealizowany dzięki dotacji z Urzędu Marszałkowskiego w Opolu i wsparciu Niemieckiego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych.

W minionym tygodniu nasza archiwistka, pani Monika Wittek, odwiedziła Nidzicę, gdzie skanowała materiały archiwalne należące do tamtejszego koła mniejszości niemieckiej. Spotkanie z członkami było doskonałą okazją do bliższego poznania ich działalności oraz pozyskania cennych archiwaliów, które wzbogacą zbiory naszego archiwum i będą dostępne dla badaczy.

Jeśli posiadasz materiały dotyczące mniejszości niemieckiej lub znasz osoby, które mogłyby je udostępnić, serdecznie zapraszamy do kontaktu! Razem możemy zadbać o zachowanie tego dziedzictwa dla przyszłych pokoleń.

W Pałacu w Miechowicach zapytano o to, jakie były przyczyny migracji transgranicznych na Górnym Śląsku w latach 1922-1939 i jakie skutki miały one dla regionu. Dr. Bernard Linek opisał indywidualne tła i znaczenia tych ponadregionalnych procesów migracyjnych. Dziękujemy wszystkim uczestnikom i przypominamy o naszym ostatnim wykładzie w tym roku! Temat: „Pamięć o mniejszości. Niemcy na Górnym Śląsku”.

Wykład dostępny jest w serwisie YouTube.
https://youtu.be/tEJzMA8YxXI?si=pO7P8EyJTU-AtiGD

Nagranie wykładu dostępne jest na serwisie YouTube.
https://youtu.be/Xem8pMrwGaE?si=MiPHEo27sw1xEY_t

W sobotę 19 października mieliśmy wyjątkową przyjemność współorganizacji uroczystego benefisu z okazji 90. rocznicy urodzin Richarda Urbana, jednej z najważniejszych postaci ruchu mniejszościowego w okresie przed rejestracją pierwszych stowarzyszeń.Symboliczny wymiar ma do dzisiaj zainicjowany przez Jubilata transparent przygotowany na spotkanie w Krzyżowej 12 listopada 1989 roku – „Helmut, Du bist auch unser Kanzler!”.Uroczystość w Centrum Dokumentacyjno-Wystawiennicze Niemców/Ausstellungszentrum der DMi zgromadziła rodzinę, przyjaciół, współpracowników nestora mniejszości. Organizację wydarzenia wsparł Urząd Marszałkowski Województwa Opolskiego w ramach naszego projektu „Benefis Richarda Urbana”.

Końcówka minionego tygodnia obfitowała w ważne wydarzenia z udziałem naszego Centrum. W piątek w Kolonowskiem odbył się pierwszy z serii „Złotych wykładów CBMN” w ramach projektu realizowanego dzięki dotacji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Dr Monika Czok z Uniwersytetu Opolskiego w bardzo interesujący sposób przedstawiła wyniki badań przeprowadzonych w ramach pracy nad doktoratem. Swój referat zatytułowała „Śląsk Opolski i jego tożsamość”.

Dziękujemy wszystkim przybyłym za udział, ale też bardzo żywą dyskusję. Tymczasem kolejne „Złote wykłady” zaplanowane zostały na 14 listopada (prof. Krzysztof Zuba w Gogolinie), 19 listopada (dr Bernard Linek w Miechowicach) oraz 26 listopada (prof. Adriana Dawid w Opolu).

Debata dostępna jest na serwisie YouTube.
https://youtu.be/_mlupXXotXU?si=ds0JNZ_6Fs2MxmzW

Znakomici paneliści, licznie zgromadzona publiczność, interesujące wypowiedzi i nowe impulsy. Naszą piątkową debatę zatytułowaną „Mniejszości – demokracja – państwo” z pewnością podsumować możemy jako jedno z najważniejszych wydarzeń bieżącego roku w życiu Centrum. Dziękujemy wszystkim uczestnikom i partnerom, zachęcamy do dalszego śledzenia działalności CBMN. Dyskusja została zorganizowana w ramach zadania „Historia i dziedzictwo mniejszości niemieckiej – działalność badawcza” realizowanego dzięki dotacji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.

Debata jest także dostępna do obejrzenia w serwisie YouTube:
https://youtu.be/ja3MELSc1uU?si=z-N4SnqRWyhluVP7

Wydarzenia ostatnich dni sprawiły, że wielokrotnie stawialiśmy sobie pytanie o bezpieczeństwo zasobów fizycznych zgromadzonych w naszym archiwum. Dzięki temu, że Opole uchronione zostało od skutków powodzi, nasze zbiory pozostały nietknięte. Pewien niepokój, co przyniesie przyszłość, będzie nam jednak towarzyszył. Dzięki wsparciu ze strony Samorządu Województwo Opolskie jesteśmy za to od niedawna dużo spokojniejsi o bezpieczeństwo zbiorów cyfrowych.

W ramach zadania „Rozbudowa systemu zabezpieczenia archiwum cyfrowego (zakup i instalacja serwera)” zakończyliśmy instalację i przenoszenie danych na zakupione urządzenie. Wsparcie uzyskaliśmy w ramach konkursu „Nowoczesna infrastruktura dla NGO w Opolskim”. Wszystkich naukowców zajmujących się badaniami poświęconymi problematyce mniejszościowej zachęcamy do korzystania z naszych zasobów.

W pierwszej połowie miesiąca przeprowadziliśmy serię biograficznych wywiadów na Warmii. Rozmowy odbyły się w Olsztynie, Stawigudzie, Elblągu i Gradkach.Dzięki takim rozmowom możemy przyczynić się do zachowania kulturowego i historycznego dziedzictwa mniejszości niemieckiej w Polsce oraz zachować historie i doświadczenia przed zapomnieniem.Słowa podziękowania kierujemy także do Allensteiner Gesellschaft Deutscher Minderheit in Allenstein (Olsztyńskiego Stowarzyszenia Mniejszości Niemieckiej) oraz Związku Stowarzyszeń Niemieckich na Warmii i Mazurach, które pomogły nam nawiązać kontakty.Wywiady zostały przeprowadzone w ramach projektu „Historia i dziedzictwo mniejszości niemieckiej – działalność badawcza” realizowanego dzięki dotacji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.