w 2025 r. obchodzimy w Polsce 20-lecie obowiązywania ustawy z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych i o języku regionalnym. 

Realizacja tej ustawy ma kluczowe znaczenie dla kulturowo-etnicznej różnorodności polskiego społeczeństwa, a szczególnie dla naszego regionu. 

Dlatego podjęliśmy się organizacji międzynarodowej konferencji naukowej, podsumowującej 20 lat obowiązywania ustawy o mniejszościach, ale i wyznaczającej perspektywy dalszego wcielania w życie prawa na rzecz wspierania różnorodności narodowościowej, etnicznej i kulturowej w naszym kraju. 

Przedsięwzięcie to organizuje zespół instytucji i organizacji pozarządowych: Uniwersytet Opolski, Samorząd Województwa Opolskiego, Wojewoda Opolski, Instytut Śląski, Dom Współpracy Polsko-Niemieckiej i Centrum Badań Mniejszości Niemieckiej. Do współpracy zaprosiliśmy także Europejskie Centrum Badań nad Mniejszościami z Flensburga. 

Konferencji nadaliśmy tytuł „Kongres o Mniejszościach”, mając na uwadze potrzebę organizacji spotkania badaczy, ekspertów i praktyków zajmujących się problematyką mniejszości narodowych i etnicznych oraz przedstawicieli tych społeczności. Kongres odbędzie się w dniach 23-24 września 2025 r. w Opolu. Informacje o Kongresie znajdziecie Państwo poniżej:

Znakomici paneliści, licznie zgromadzona publiczność, interesujące wypowiedzi i nowe impulsy. Naszą piątkową debatę zatytułowaną „Mniejszości – demokracja – państwo” z pewnością podsumować możemy jako jedno z najważniejszych wydarzeń bieżącego roku w życiu Centrum. Dziękujemy wszystkim uczestnikom i partnerom, zachęcamy do dalszego śledzenia działalności CBMN. Dyskusja została zorganizowana w ramach zadania „Historia i dziedzictwo mniejszości niemieckiej – działalność badawcza” realizowanego dzięki dotacji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.

Debata jest także dostępna do obejrzenia w serwisie YouTube:
https://youtu.be/ja3MELSc1uU?si=z-N4SnqRWyhluVP7

Dwa ostatnie dni sierpnia spędziliśmy wraz z grupą naszych współpracowników w Bielsku-Białej. W programie tegorocznego seminarium znalazły się wykład dr Magdalena Wiśniewska-Drewniak (Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu) i warsztaty Adriany Kapały (Centrum Archiwistyki Społecznej) poświęcone archiwom społecznym. Dzięki Łukasz Giertler (Mniejszość Niemiecka Bielsko-Biała) mieliśmy okazję poznać historię i ślady bielskiej wyspy językowej, zaś Maksymilian Michałek przedstawił nam tradycje Beskidenverein (Deutscher Alpenverein Sektion Kattowitz), pierwszej organizacji turystyki górskiej na terenie Beskidów.

W zeszłym tygodniu gościliśmy panią dr Magdalenę Wiśniewską-Drewniak z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Odwiedziła nasze Centrum realizując projekt badawczy p.t. „Oddziaływanie niezależnych archiwów społecznych” skupiając się głównie na pracy naszego archiwum. Rozmawiała z współtwórcami archiwum mniejszości niemieckiej, darczyńcami i użytkownikami. Wśród jej rozmówców byli m.in. byli posłowie MN Helmut Paisdzior i Ryszard Galla.Dziękujemy za wizytę i cieszymy się na kolejne spotkanie!

Drugim punktem na trasie naszej trasy promocyjnej był Czempiń. W pięknie zrewitalizowanym obiekcie dawnej tlenowni profesor Olgierd Kiec w swojej prezentacji skupił się na wielkopolskich wątkach publikacji „Dziedzictwo niemieckiego protestantyzmu w Polsce po 1945 roku. Polityka – własność – pamięć i tożsamość”. Dziękujemy za ciepłe przyjęcie!

Drugie spotkanie autorskie poświęcone publikacji „Śląsk Opolski i jego tożsamość” również zakończyło się pełnym sukcesem! Zorganizowaliśmy je w miniony piątek w Galerii Sztuki w Leśnicy. W rozmowie z autorką książki dr Moniką Czok pojawiły się kwestie tożsamości, terminologii, prezentacji historii w mediach publicznych. Moderatorem wydarzenia był dr Michał Matheja.

Chcielibyśmy podziękować wszystkim uczestnikom w Opolu i Leśnicy, w tym byłym posłom na Sejm Henrykowi Krollowi i Helmutowi Paisdziorowi, współorganizatorom Centrum Dokumentacyjno-Wystawiennicze Niemców/Ausstellungszentrum der DMi i Leśnicki Ośrodek Kultury i Rekreacji w Leśnicy, a przede wszystkim autorce, która podjęła tak ekscytujący, ale i trudny temat w swojej rozprawie doktorskiej.

Cieszymy się, że mogliśmy w ten sposób przekazać wiedzę i zaprezentować problemy związane z podjętym w publikacji tematem szerokiemu gronu odbiorców.Spotkania autorskie zostały przeprowadzony w ramach projektu „Historia i dziedzictwo mniejszości niemieckiej – działalność badawcza” realizowanego dzięki dotacji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.

W środowe popołudnie odbyło się pierwsze spotkanie promujące publikację „Śląsk Opolski i jego tożsamość” autorstwa dr Moniki Czok. Dyskutowano między innymi o kwestiach terminologicznych, o meandrach historii regionu oraz o zróżnicowanej tożsamości mieszkańców „Śląska Opolskiego”. W roli moderatorów wystąpili dr Michał Matheja i dr Marek Mazurkiewicz. Cieszymy się z dużego zainteresowania wydarzeniem i dziękujemy wszystkim uczestnikom, a w szczególności współorganizatorom z Centrum Dokumentacyjno-Wystawiennicze Niemców/Ausstellungszentrum der DMi Serdecznie zapraszamy na drugie spotkanie autorskie z dr Moniką Czok. Odbędzie się ono już jutro, w piątek 17 maja 2024 r. o godz. 18:00 w Galerii Sztuki w Leśnicy. Plac Targowy 2, 47-150 Leśnica.

Rozpoczęcie demokratycznych przemian przełomu lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych XX w. ujawniło prawdziwe podziały etniczne i narodowościowe krajów byłego bloku wschodniego. W wielu przypadkach, tak jak w Polsce, obecność mniejszości do tej pory tabuizowano.W nowych warunkach pozwolono mniejszościom „być sobą”: demokratyzacja pozwoliła na emancypację tych grup i włączenie się w życie społeczno-kulturalne, ale i polityczne. Jak ten proces wyglądał w Polsce, a jak w innych państwach Europy Środkowo-Wschodniej? Jaka była rola mniejszości niemieckiej w rozwoju polskiego społeczeństwa obywatelskiego?

Spotkaniem autorskim podsumowaliśmy niemal czteroletnią pracę nad przygotowaniem publikacji „Rola mniejszości niemieckiej w procesie tranzycji i transformacji społeczno-ustrojowej w Polsce”. Odbyło się ono w Centrum Dokumentacyjno-Wystawiennicze Niemców/Ausstellungszentrum der DMi, a w dyskusji udział wzięli autorzy prof. dr hab. Krzysztof Zuba, dr Katarzyna Kownacka, dr Marek Mazurkiewicz i dr Michał Niebylski oraz moderujący rozmowę dr Michał Matheja.

Najważniejsze wątki dotyczyły różnych form udziału członków mniejszości w procesie przemian – na polu budowania społeczeństwa obywatelskiego, w życiu politycznym i gospodarczym. Choć przeprowadzone badania dotyczyły pierwszych lat po przełomie ustrojowym, to nie zabrakło też odniesień do współczesnej sytuacji. Dziękujemy wszystkim obecnym za przybycie i serdecznie zapraszamy na kolejne wydarzenia.

Z okazji dzisiejszego Światowego Dnia Książki i Praw Autorskich chcielibyśmy przypomnieć o naszych licznych publikacjach i zachęcić do sięgnięcia po nie. Przypominamy o jutrzejszym spotkaniu z autorami opracowania „Rola mniejszości niemieckiej w procesie tranzycji i transformacji społeczno-ustrojowej w Polsce” (środa, 24 kwietnia, 17:00, Centrum Dokumentacyjno-Wystawiennicze Niemców w Polsce, Opole, ul. Szpitalna 11). Zapraszamy też już na dwa spotkania autorskie z dr Moniką Czok („Śląsk Opolski i jego tożsamość. Dyskursy – aspekty społeczno-polityczne – praca regionalna”). Są one zaplanowane na 15 maja, godz. 17:00 w Opolu oraz 17 maja, godz. 18:00 w Leśnicy. Więcej informacji już wkrótce.

Nasza oferta to m. in. / Unser Angebot umfasst unter anderem:

1. Dawid, Adriana: Fremd im eigenen Land. Prodeutsche Einstellungen von Bewohnern der Wojewodschaft Oppeln und die Reaktionen der Machtorgane (1950-1956).

2. Mniejszościowe impresje. Trzydziestolecie polsko-niemieckiego traktatu o dobrym sąsiedztwie, Gemeinschaftsarbeit / praca zbiorowa.

3. Deutsche Minderheit in der Zweiten Republik Polen, Gemeinschaftsarbeit / praca zbiorowa.

4. Granica polsko-niemiecka na Pomorzu (1920–1939), Gemeinschaftsarbeit / praca zbiorowa.

5. Minderheiten-Impressionen zum 30. Jahrestag des deutsch-polnischen Vertrags über gute Nachbarschaft, Gemeinschaftsarbeit / praca zbiorowa.

6. Dziedzictwo niemieckiego protestantyzmu w Polsce po 1945 roku. Polityka – własność – pamięć i tożsamość, Gemeinschaftsarbeit / praca zbiorowa.

7. Rosenbaum, Sebastian: To przecież nasz kraj rodzinny. Wystąpienia posłów niemieckich na forum I Sejmu Śląskiego 1922-1929. Wybór.

8. Rosenbaum, Sebastian: Walczymy o nasze prawa, a nie o mandaty. Wystąpienia posłów niemieckich na forum II i III Sejmu Śląskiego 1930-1935. Wybór.

W dniach 11-12 kwietnia 2024 roku, na Uniwersytecie Opolskim, odbyły się 11. Międzynarodowe Warsztaty Germanistyczne, które w tym roku poświęcone były tematowi: „Perspektywy językowe, literackie i międzykulturowe: Język niemiecki w kontekstach międzykulturowych i wielojęzycznych regionach Europy Środkowej”. Wśród prelegentów znalazł się również kierownik działu badawczego Centrum Badań Mniejszości Niemieckiej – dr Marek Mazurkiewicz, który nie tylko przedstawił historię powstania oraz zakres działalności naszego Centrum, lecz także przybliżył audytorium katalog realizowanych w ostatnim czasie projektów oraz wydanych publikacji. Szczególne zainteresowanie wzbudziła prezentacja książki „Rola mniejszości niemieckiej w procesie tranzycji i transformacji ustrojowej społeczeństwa polskiego”, której spotkanie promocyjne odbędzie się już w przyszłym tygodniu.Więcej informacji na temat spotkania znajdziecie Państwo: https://www.facebook.com/events/810563837769565?ref=newsfeed